توموتراپی یکی از روش‌های پیشرفته پرتودرمانی خارجی است که تصویربرداری، تعیین موقعیت بیمار و تابش هدفمند را در یک دستگاه ترکیب می‌کند. در این روش، دستگاه از زوایای متعدد اطراف بدن پرتو می‌تاباند و هم‌زمان تخت بیمار به‌آرامی حرکت می‌کند؛ در نتیجه، دوز پرتو به‌صورت مارپیچی و متناسب با شکل تومور توزیع می‌شود.

هدف از این طراحی، رساندن دوز تجویزشده به تومور و محدودکردن تابش دریافتی اندام‌های سالم اطراف است. بااین‌حال، توموتراپی لزوماً برای تمام بیماران بهترین انتخاب نیست و ممکن است تکنیک‌های قدیمی‌تر برای بعضی بیماران ارجح باشند. نوع سرطان، محل تومور، سابقه درمان، میزان حرکت تومور و نتیجه مقایسه چند برنامه درمانی مشخص می‌کند که این روش چه مزیتی برای یک بیمار دارد.

برای درک بهتر جایگاه این تکنیک، ابتدا باید بدانیم پرتو درمانی چیست؟ پرتودرمانی یا رادیوتراپی با استفاده از پرتوهای پرانرژی به DNA سلول‌های سرطانی آسیب می‌زند تا توانایی رشد و تقسیم آن‌ها کاهش پیدا کند. توموتراپی یکی از روش‌های دقیق اجرای همین درمان است، نه یک درمان دارویی یا جراحی جداگانه.

توموتراپی چیست و چه تفاوتی با سی‌تی‌اسکن دارد؟

در پاسخ کوتاه به پرسش «توموتراپی چیست؟» باید گفت: توموتراپی نوعی پرتودرمانی با شدت تعدیل‌شده و هدایت تصویری است که در آن، منبع تابش درون یک گانتری حلقه‌ای دور بیمار می‌چرخد. هم‌زمان تخت از میان دستگاه عبور می‌کند و پرتو در مسیری مارپیچی به ناحیه هدف می‌رسد. به همین دلیل این روش را توموتراپی هلیکال یا توموتراپی حلزونی نیز می‌نامند. در روش دیگر توموتراپی، منبع تابش نمی‌چرخد و فقط تخت حرکت می‌کند (ویدئوی زیر)

دو روش مرسوم توموتراپی عبارتند از روش چرخشی (هلیکال) و مستقیم (دایرکت)

ظاهر دستگاه به سی‌تی‌اسکن شباهت دارد، اما کارکرد آن یکسان نیست. سی‌تی‌اسکن تشخیصی برای تهیه تصویر از داخل بدن استفاده می‌شود؛ در حالی که دستگاه توموتراپی علاوه بر تصویربرداری، پرتو درمانی را نیز تولید و به ناحیه هدف هدایت می‌کند.

در حین درمان، تخت به صورت پیوسته و آرام به داخل دستگاه حرکت می‌کند و صدای کارکرد مکانیکی دستگاه را خواهید شنید. این صداها و حرکات کاملا طبیعی هستند و شما هیچ دردی احساس نخواهید کرد.

تصویربرداری داخل دستگاه معمولاً پیش از هر جلسه انجام می‌شود تا موقعیت تومور و اندام‌های اطراف با برنامه اصلی تطبیق داده شود. بسته به مدل دستگاه، این تصویربرداری می‌تواند با MVCT یا KV-CBCT یا فناوری‌های جدیدتر CT هدایت‌شده انجام شود. این تصاویر جایگزین سی‌تی‌اسکن تشخیصی نیستند و هدف اصلی آن‌ها کنترل وضعیت بیمار روی تخت است.

توموتراپی در واقع یکی از روش‌های اجرای IMRT محسوب می‌شود. در IMRT شدت پرتو در بخش‌های مختلف میدان تابش تغییر می‌کند تا دوز بیشتری به هدف درمانی و دوز کمتری به اندام‌های حساس برسد. در توموتراپی، همین اصل با تابش چرخشی، حرکت تخت و تصویربرداری یکپارچه اجرا می‌شود.

توموتراپی و VMAT روش‌ها و تکنیک‌های جدیدتر انجام IMRT هستند.

دستگاه توموتراپی چگونه کار می‌کند؟

در دستگاه توموتراپی، پرتوهای ایکس پرانرژی پس از شکل‌دهی به‌صورت یک باریکه نسبتاً باریک به بدن تابانده می‌شوند. در اطراف منبع پرتو، کولیماتورهایی قرار دارند که می‌توانند بخش‌های مختلف باریکه را با سرعت باز و بسته کنند. به این ترتیب شدت پرتو در هر زاویه متناسب با برنامه درمانی تغییر می‌کند.

فرایند تابش را می‌توان در سه حرکت هم‌زمان خلاصه کرد:

• منبع پرتو به‌صورت ۳۶۰ درجه در اطراف بیمار می‌چرخد.
• تخت بیمار با سرعت محاسبه‌شده در امتداد دستگاه حرکت می‌کند.
• شکل و شدت باریکه در هر لحظه براساس برنامه درمان تغییر می‌کند.

ترکیب این حرکات باعث می‌شود دوز پرتو با شکل‌های پیچیده و نامنظم تومور انطباق پیدا کند. این ویژگی در تومورهایی که در کنار اندام‌هایی مانند نخاع، غدد بزاقی، کلیه‌ها، روده، مثانه یا مغز قرار گرفته‌اند، می‌تواند اهمیت بیشتری داشته باشد.

دستگاه‌های پرتودرمانی دارای کنترل‌های ایمنی متعدد هستند و برنامه هر بیمار باید پیش از شروع درمان از نظر محاسبه دوز و امکان اجرای صحیح ارزیابی شود. این کنترل‌ها با همکاری متخصص رادیوانکولوژی، فیزیک‌پزشکی و کارشناسان پرتودرمانی انجام می‌شوند.

مراحل توموتراپی چیست و چگونه انجام می‌شود؟

درمان با توموتراپی فقط به زمانی که بیمار داخل دستگاه قرار دارد محدود نمی‌شود. بخش مهمی از دقت درمان، به تصویربرداری اولیه، مشخص‌کردن محدوده‌ها و طراحی برنامه دوز مربوط است.

۱. ارزیابی بیمار و بررسی مدارک

پزشک ابتدا نوع سرطان، مرحله بیماری، نتایج پاتولوژی، تصاویر CT، MRI یا PET-CT، درمان‌های قبلی و وضعیت عمومی بیمار را بررسی می‌کند. اگر بیمار قبلاً در همان ناحیه پرتودرمانی شده باشد، اطلاعات دوز درمان قبلی اهمیت ویژه‌ای دارد.

انتخاب روش درمان بر عهده متخصص رادیوتراپی است. پزشک باید مشخص کند آیا توموتراپی نسبت به روش‌هایی مانند IMRT معمولی، VMAT یا رادیوتراپی سه‌بعدی، توزیع دوز مناسب‌تری ایجاد می‌کند یا خیر.

۲. سی‌تی سیمولیشن

برای طراحی درمان، یک سی‌تی‌اسکن مخصوص در وضعیت درمانی گرفته می‌شود. به این سی‌تی، سی‌تی شبیه سازی یا سیمولاسیون گفته می‌شود (simulation).

۳. تعیین تومور و اندام‌های حساس

پزشک روی تصاویر، حجم تومور و نواحی در معرض خطر را مشخص می‌کند. سپس اندام‌هایی که باید تا حد ممکن از پرتو محافظت شوند نیز تعیین می‌شوند. برای مثال، در درمان سر و گردن ممکن است نخاع، غدد بزاقی، حنجره، اعصاب بینایی، فک و بخش‌هایی از دهان به‌عنوان اندام‌های حساس علامت‌گذاری شوند.

۴. طراحی برنامه و کنترل کیفیت

نرم‌افزار براساس دوز تجویزشده، محدودیت اندام‌های سالم و مشخصات تومور، الگوی تابش را محاسبه می‌کند. اولین طرح تولیدشده همیشه طرح نهایی نیست و ممکن است چند مرتبه اصلاح شود تا تعادل مناسبی میان پوشش تومور و محافظت از بافت سالم ایجاد شود.

پس از تأیید پزشک و فیزیک‌پزشکی، کنترل کیفیت اختصاصی برنامه انجام می‌شود. به همین دلیل ممکن است بین سی‌تی سیمولیشن و اولین جلسه درمان چند روز فاصله وجود داشته باشد.

۵. تصویربرداری پیش از هر جلسه

بیمار روی تخت قرار می‌گیرد و وسایل ثابت‌کننده مانند جلسه شبیه‌سازی تنظیم می‌شوند. سپس دستگاه تصویری از ناحیه درمان تهیه می‌کند. این تصویر با تصاویر برنامه‌ریزی مقایسه می‌شود و در صورت وجود اختلاف، موقعیت تخت اصلاح خواهد شد.

تصویربرداری روزانه احتمال خطای ناشی از تغییر جزئی وضعیت بدن را کاهش می‌دهد؛ اما به این معنا نیست که حرکت تومور در تمام دستگاه‌ها به‌صورت لحظه‌ای ردیابی می‌شود. قابلیت پایش و اصلاح حرکت تنفسی به مدل دستگاه و تجهیزات مرکز بستگی دارد.

برای ردیابی لحظه‌ای تومور در توموتراپی (مثلا در تومور ریه)، باید دستگاه توموتراپی مجهز به امکانات «سین‌کُرونی» باشد.

۶. تابش پرتو و پیگیری درمان

هنگام تابش، کارکنان از اتاق خارج می‌شوند، اما بیمار را از طریق دوربین و سیستم صوتی زیر نظر دارند. خود پرتو دیده یا احساس نمی‌شود و بیمار باید تا پایان تابش بی‌حرکت بماند.

اگر در طول چند هفته درمان، وزن بیمار کاهش پیدا کند یا اندازه تومور و وضعیت اندام‌ها به‌طور محسوسی تغییر کند، ممکن است تصویربرداری و برنامه‌ریزی مجدد لازم شود. این فرایند «پرتودرمانی تطبیقی» نام دارد و به‌صورت خودکار برای همه بیماران انجام نمی‌شود.

توموتراپی برای درمان چه سرطان‌هایی کاربرد دارد؟

توموتراپی را می‌توان برای تومورهای مختلف به کار برد، اما وجود امکان فنی به معنای مناسب‌بودن آن برای همه بیماران نیست. بیشترین مزیت احتمالی این روش زمانی مطرح می‌شود که حجم درمانی طولانی، نامنظم یا نزدیک چند اندام حساس باشد.

کاربردهای توموتراپی می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• تومورهای سر و گردن، به‌ویژه تومورهای نزدیک نخاع، غدد بزاقی و حنجره
• تومورهای مغز و ستون فقرات
• پرتودرمانی محور مغز و نخاع در موارد منتخب
• سرطان پروستات و برخی تومورهای لگنی
• بعضی موارد سرطان سینه، به‌ویژه زمانی که طراحی میدان درمان پیچیده باشد
• سرطان ریه در بیمارانی که امکان مدیریت مناسب حرکت تنفسی وجود دارد
• برخی تومورهای شکم، روده و غدد لنفاوی
• چند ضایعه یا حجم درمانی گسترده در یک برنامه
• هر تومور دیگری که نیاز به کاهش دوز بافت‌های سالم وجود داشته باشد
• پرتودرمانی مجدد در بیماران منتخب، پس از بررسی دقیق دوز قبلی

برای برخی اهداف ساده‌تر، استفاده از رادیوتراپی سه‌بعدی (3D-CRT) یا یک روش دیگر ممکن است همان نتیجه درمانی موردنظر را با برنامه‌ای ساده‌تر فراهم کند. بنابراین پیچیده‌تر بودن فناوری، به‌تنهایی دلیل بهتر بودن آن برای هر بیمار نیست.

مهم‌ترین مزایای توموتراپی چیست؟

مزیت توموتراپی باید براساس برنامه واقعی هر بیمار ارزیابی شود، نه صرفاً نام دستگاه. مهم‌ترین قابلیت‌های این روش عبارت‌اند از:

انطباق دوز با شکل تومور

تابش از زوایای متعدد و امکان تغییر شدت پرتو، توزیع دوز را با تومورهای نامنظم سازگار می‌کند. این موضوع می‌تواند از رسیدن دوزهای بالا به بعضی اندام‌های مجاور جلوگیری کند.

تصویربرداری یکپارچه قبل از درمان

کنترل موقعیت بیمار پیش از هر جلسه، امکان اصلاح جابه‌جایی‌های روزانه را فراهم می‌کند. این قابلیت به‌ویژه در نواحی‌ای که وضعیت اندام‌ها با پر و خالی‌شدن مثانه، روده یا تغییر وزن عوض می‌شود، مفید است.

درمان حجم‌های طولانی

طراحی حلقه‌ای و حرکت تخت باعث شده است توموتراپی برای بعضی میدان‌های طولانی، مانند محور مغز و نخاع، قابلیت مناسبی داشته باشد و نیاز به اتصال چند میدان جداگانه را کاهش دهد.

امکان ایجاد چند سطح دوز

در بعضی برنامه‌ها می‌توان هم‌زمان بخش‌های مختلف ناحیه درمان را با دوزهای متفاوت پوشش داد. برای مثال، تومور اصلی ممکن است دوز بیشتری از غدد لنفاوی اطراف دریافت کند.

محافظت بهتر از بعضی بافت‌های سالم

اگر برنامه‌ریزی مناسب باشد، توموتراپی می‌تواند دوز دریافتی برخی اندام‌های حساس را کاهش دهد. بااین‌حال، این کاهش برای تمام اندام‌ها و تمام بیماران یکسان نیست و باید در نمودارها و شاخص‌های دوز هر برنامه بررسی شود.

محدودیت‌ها و معایب توموتراپی

ارائه تصویری واقع‌بینانه از این روش، بدون توضیح محدودیت‌های آن کامل نیست:

• تابش از زوایای متعدد ممکن است حجم بیشتری از بافت سالم را در معرض دوزهای بسیار پایین قرار دهد.
• مدت تابش در بعضی برنامه‌ها از VMAT بیشتر است.
• بی‌حرکت ماندن برای برخی بیماران دشوار است.
• همه مراکز به دستگاه و تیم باتجربه توموتراپی دسترسی ندارند.
• تغییر وضعیت داخلی بدن همچنان می‌تواند بر دقت درمان اثر بگذارد.
• تصویربرداری روزانه مقدار ناچیزی دوز اضافی ایجاد می‌کند که البته توسط تیم درمانی در محاسبات ایمنی درمان لحاظ می‌شود.
• در پرتودرمانی مجدد، دقت دستگاه نمی‌تواند خطر تجمع دوز در بافت‌های سالم را کاملاً حذف کند.

به همین دلیل، بررسی انواع دستگاه‌های رادیوتراپیو مقایسه برنامه‌ها اهمیت بیشتری از انتخاب درمان فقط براساس نام فناوری دارد.

تفاوت توموتراپی با IMRT، VMAT و رادیوتراپی سه‌بعدی

روش	نحوه تابش	تصویربرداری و تنظیم موقعیت	کاربرد شاخص
رادیوتراپی سه‌بعدی	چند میدان ثابت با شدت نسبتاً یکنواخت	بسته به دستگاه و تجهیزات مرکز	اهداف ساده‌تر و برخی درمان‌های تسکینی
IMRT	میدان‌های ثابت یا متحرک با شدت تعدیل‌شده	معمولاً همراه با روش‌های IGRT	تومورهای نزدیک اندام‌های حساس
VMAT	تابش هنگام چرخش شتاب‌دهنده به دور بیمار	معمولاً با تصویربرداری داخل دستگاه	درمان دقیق با زمان تابش نسبتاً کوتاه
توموتراپی	چرخش ۳۶۰ درجه همراه با حرکت طولی تخت	تصویربرداری CT هدایت‌شده یکپارچه	اهداف پیچیده، نامنظم یا طولانی

توموتراپی یک نوع IMRT است، نه رقیب کاملاً جداگانه آن. تفاوت اصلی در شیوه رساندن پرتو و ساختار دستگاه قرار دارد. در VMAT معمولاً دستگاه در یک یا چند قوس اطراف بیمار می‌چرخد و تخت هنگام تابش ثابت است؛ اما در توموتراپی حرکت تخت و چرخش منبع تابش، الگوی مارپیچی ایجاد می‌کنند.

هیچ‌کدام از این روش‌ها در تمام شرایط بر دیگری برتری ندارند. تصمیم نهایی باید براساس میزان پوشش تومور، دوز اندام‌های سالم، زمان درمان، احتمال حرکت بیمار و تجربه مرکز گرفته شود.

عوارض توموتراپی چیست؟

توموتراپی همچنان نوعی پرتودرمانی است و نمی‌توان آن را روشی بدون عارضه دانست، هرچند که عوارض آن می‌تواند از تکنیک‌های دیگر کمتر باشد. نوع عوارض بیشتر به ناحیه تحت درمان، دوز هر جلسه، دوز کل، درمان هم‌زمان با شیمی‌درمانی و شرایط جسمی بیمار بستگی دارد.

عوارض عمومی احتمالی عبارت‌اند از:

• خستگی که ممکن است در طول جلسات بیشتر شود
• قرمزی، خشکی، تیرگی یا حساسیت پوست ناحیه درمان
• کاهش موقت اشتها
• ریزش مو فقط در محدوده‌ای که پرتو دریافت می‌کند

عوارض اختصاصی براساس ناحیه درمان نیز متفاوت‌اند. برای مثال:

• در سر و گردن: خشکی دهان، زخم دهان، تغییر چشایی یا مشکل بلع
• در قفسه سینه: سرفه، التهاب مری یا ناراحتی هنگام بلع
• در شکم و لگن: تهوع، اسهال، نفخ یا تحریک مثانه
• در مغز: سردرد، تهوع یا ریزش موی موضعی
• در پروستات: تکرر ادرار، سوزش ادرار یا تغییرات موقت دفع

دقت بالاتر دستگاه می‌تواند دوز بعضی بافت‌های سالم را کاهش دهد، اما به‌طور قطعی تضمین نمی‌کند که بیمار عارضه‌ای نداشته باشد. احتمال عوارض دیررس نیز باید پیش از درمان براساس ناحیه تابش توضیح داده شود. اطلاعات تکمیلی درباره عوارض پرتودرمانی به بیمار کمک می‌کند علائم قابل انتظار را از نشانه‌هایی که نیاز به بررسی دارند تشخیص دهد.

پس از پایان جلسات نیز رعایت مراقبت‌های بعد از پرتودرمانی و ادامه پیگیری‌های پزشکی اهمیت دارد؛ زیرا بعضی عوارض طی چند هفته کاهش پیدا می‌کنند و برخی تغییرات ممکن است دیرتر ظاهر شوند.

قبل از شروع توموتراپی چه نکاتی را باید به پزشک گفت؟

پیش از شبیه‌سازی یا شروع درمان، تیم پزشکی را از موارد زیر مطلع کنید:

• سابقه هرگونه پرتودرمانی قبلی
• احتمال بارداری یا باردار بودن
• وجود ضربان‌ساز قلبی یا تجهیزات الکترونیکی کاشتنی
• مصرف داروها، مکمل‌ها و داروهای گیاهی
• بیماری‌های کلیوی، ریوی، قلبی یا گوارشی
• اضطراب در محیط بسته یا ناتوانی در بی‌حرکت ماندن (به یاد داشته باشید که دو طرف دستگاه کاملا باز است و شما در تونل بسته قرار نمی گیرید. همچنین در تمام طول درمان، تکنسین‌ها از طریق دوربین و میکروفن شما را می‌بینند و صدای شما را می‌شوند)
• کاهش وزن قابل‌توجه یا تغییر وضعیت جسمی
• درد یا مشکلی که قرارگرفتن روی تخت را دشوار می‌کند

نوع آمادگی به محل درمان وابسته است. برای بعضی بیماران لازم است مثانه با حجم مشخصی پر باشد یا رژیم خاصی برای کاهش گاز روده رعایت شود. مراقبت‌های قبل از پرتودرمانی باید دقیقاً مطابق دستور مرکز انجام شوند؛ زیرا تغییر وضعیت اندام‌های داخلی می‌تواند بر دقت روزانه درمان اثر بگذارد.

هر جلسه توموتراپی چقدر طول می‌کشد؟

مدت حضور بیمار در اتاق درمان معمولاً بیشتر از زمان روشن‌بودن پرتو است. تنظیم وضعیت بدن، بستن ماسک یا وسایل ثابت‌کننده، تصویربرداری و تطبیق تصاویر بخشی از زمان جلسه را تشکیل می‌دهند.

در بسیاری از برنامه‌ها هر جلسه حدود ۱۰ تا ۳۰ دقیقه طول می‌کشد، اما حجم درمان، تعداد نواحی هدف، نیاز به اصلاح موقعیت و مشخصات دستگاه می‌تواند این زمان را تغییر دهد. طولانی‌شدن یک جلسه لزوماً نشانه مشکل نیست.

تعداد جلسات توموتراپی چقدر است؟

تعداد جلسات را نام دستگاه تعیین نمی‌کند. نوع سرطان، هدف درمان، اندازه تومور، حساسیت بافت‌های اطراف و دوز هر جلسه عوامل اصلی تعیین‌کننده هستند.

درمان ممکن است از یک دوره کوتاه چندجلسه‌ای تا چند هفته پرتودرمانی روزانه ادامه داشته باشد. بعضی بیماران پنج روز در هفته درمان می‌شوند و برخی براساس برنامه‌های کوتاه‌تر یا تسکینی تعداد جلسات متفاوتی دارند. بیمار نباید تعداد جلسات خود را با فرد دیگری مقایسه کند؛ حتی دو بیمار مبتلا به یک نوع سرطان ممکن است برنامه‌های متفاوتی داشته باشند.

هزینه توموتراپی به چه عواملی بستگی دارد؟

برای هزینه توموتراپی نمی‌توان یک مبلغ ثابت در نظر گرفت. تعداد جلسات، پیچیدگی برنامه‌ریزی، تصویربرداری‌های موردنیاز، خدمات مرکز، پوشش بیمه و نیاز به درمان‌های هم‌زمان بر هزینه نهایی اثر می‌گذارند.

همچنین ممکن است هزینه‌های مربوط به ویزیت، سی‌تی سیمولیشن، طراحی برنامه، کنترل کیفیت و جلسات درمان جداگانه محاسبه شوند. هنگام بررسی هزینه هر جلسه رادیوتراپی باید پرسید چه خدماتی در مبلغ اعلام‌شده قرار گرفته و چه بخشی تحت پوشش بیمه است.

توموتراپی برای چه افرادی مناسب است؟

مناسب‌بودن توموتراپی فقط با دیدن نام سرطان مشخص نمی‌شود. پزشک باید تصاویر، محل دقیق تومور، فاصله آن از اندام‌های حساس، سابقه درمان و هدف پرتودرمانی را ارزیابی کند. در مواردی حتی ممکن است دو برنامه، برای مثال توموتراپی و VMAT، طراحی و از نظر پوشش تومور و دوز بافت سالم مقایسه شوند.

پرسش‌های مفید از پزشک عبارت‌اند از:

• توموتراپی در برنامه من چه مزیتی نسبت به روش‌های دیگر دارد؟
• کدام اندام‌های سالم باید بیشتر محافظت شوند؟
• آیا امکان استفاده از روش دیگری با نتیجه مشابه وجود دارد؟
• عوارض کوتاه‌مدت و دیررس درمان من چیست؟
• آیا در طول درمان احتمال برنامه‌ریزی مجدد وجود دارد؟

جمع‌بندی

توموتراپی نوعی پرتودرمانی با شدت تعدیل‌شده و هدایت تصویری است که پرتو را هنگام چرخش دستگاه و حرکت تخت، به‌صورت مارپیچی به ناحیه هدف می‌رساند. تصویربرداری قبل از جلسات، امکان تطبیق دوز با تومورهای پیچیده و قابلیت درمان بعضی حجم‌های طولانی از مهم‌ترین ویژگی‌های آن هستند.

بااین‌حال، انتخاب توموتراپی باید براساس مقایسه دقیق برنامه‌های درمانی انجام شود. گاهی این روش مزیت مشخصی در کاهش دوز یک اندام حساس دارد و گاهی VMAT، IMRT یا رادیوتراپی سه‌بعدی نتیجه مناسب‌تری ایجاد می‌کند. ارزیابی مدارک و تصاویر توسط دکتر برنا فرازمند، متخصص رادیوتراپی و انکولوژی، می‌تواند مشخص کند این فناوری در شرایط هر بیمار چه جایگاهی در برنامه درمان دارد.

سؤالات متداول

آیا توموتراپی درد دارد؟

خود تابش دردناک نیست و بیمار پرتو را احساس نمی‌کند. ممکن است بی‌حرکت ماندن، التهاب بافت، استفاده از ماسک یا وضعیت قرارگیری روی تخت برای بعضی افراد ناراحت‌کننده باشد که باید به تیم درمان اطلاع داده شود.

آیا بیمار بعد از توموتراپی رادیواکتیو می‌شود؟

خیر. در توموتراپی از پرتودرمانی خارجی استفاده می‌شود و پس از خاموش‌شدن دستگاه، اشعه‌ای در بدن باقی نمی‌ماند. بیمار معمولاً خطری برای اطرافیان، کودکان یا زنان باردار ندارد.

آیا توموتراپی همان سی‌تی‌اسکن است؟

خیر. شکل دستگاه و استفاده از تصویربرداری CT باعث این شباهت شده است. هدف اصلی دستگاه، اجرای پرتودرمانی است و تصاویر داخل آن بیشتر برای کنترل موقعیت بیمار تهیه می‌شوند.

آیا توموتراپی از IMRT بهتر است؟

توموتراپی خود یکی از روش‌های پیشرفته IMRT است. برتری آن فقط زمانی معنا دارد که برنامه درمانی بیمار پوشش بهتر تومور یا محافظت مناسب‌تری از بافت سالم نشان دهد.

آیا توموتراپی باعث کاهش تعداد جلسات می‌شود؟

الزاماً خیر، هرچند در بعضی موارد ممکن است. تعداد جلسات به نوع سرطان و دوز تجویزشده بستگی دارد. ممکن است برای بعضی بیماران برنامه کوتاه‌تری انتخاب شود، اما این موضوع مزیت ثابت دستگاه توموتراپی نیست.

آیا در صورت عود سرطان می‌توان از توموتراپی استفاده کرد؟

در بعضی بیماران امکان پرتودرمانی مجدد وجود دارد، اما باید دوز درمان قبلی، فاصله زمانی، محل عود و تحمل اندام‌های سالم با دقت بررسی شود. دقت بالای دستگاه به‌تنهایی مجوز تکرار پرتودرمانی نیست.

نویسنده :

دکتر بــرنا فــرازمـند

متخصص رادیوتراپی و انکولوژی

«تصمیم‌گیری آگاهانه» حق اساسی هر فرد است. ما در سایت drfarazmand.com با ارائه دقیق‌ترین و به‌روز‌ترین اطلاعات در مورد انواع سرطان و پاسخ به سوالات شما، کمک می‌کنیم بهترین انتخاب‌ها را داشته باشید