دکتر برنا فرازمند

سرطان پوست: علائم، تشخیص و درمان

سرطان پوست، هر آنچه درباره سرطان پوست باید بدانید
آنچه در این مطلب می خوانید : نمایش

سرطان پوست چیست؟

سرطان پوست، رشد غیرطبیعی سلول‌های پوست است که معمولا در اثر قرار گرفتن بیش از حد در معرض آفتاب به وجود می‌آید، اما انواع رایج این سرطان حتی می‌توانند در نواحی از پوست شما رخ دهند که حتی در معرض آفتاب هم قرار ندارند.

سن سرطان پوست

سن متوسط ابتلا به سرطان پوست، ۶۵ سال است. البته احتمال ابتلا در سنین پایین‌تر نیز وجود دارد، مخصوصا از نوع ملانوم (بدترین نوع).

انواع اصلی سرطان پوست

۳ نوع اصلی سرطان پوست داریم: کارسینوم سلول‌های‌ پایه‌ای (BCC)، کارسینوم سلول‌های سنگفرشی (SCC) و ملانوم.

از بین این سه، BCC کم‌خطرترین و ملانوما پرخطرترین است. شایع‌ترین نوع سرطان پوست، BCC است.

کارسینوم سلول‌های پایه‌ای (BCC)

از سلول‌های بازال (پایه ای) شروع می‌شود که نوعی سلول درون پوست هستند که زمانی که سلول‌های قدیمی پوست می‌میرند، سلول‌های پوستی جدید تولید می‌کند.

کارسینوم سلول‌های بازال (BCC)، اغلب شبیه به یک برآمدگی شفاف روی پوست ظاهر می‌شود، البته می‌تواند شکل‌های دیگری نیز داشته باشد. این شکل از سرطان پوست اغلب در نواحی پوستی که در معرض آفتاب هستند، از جمله سر و گردن، به وجود می‌آید.

بیشتر BCC ها در اثر قرار گرفتن طولانی مدت در معرض اشعه فرا بنفش (UV) به وجود می‌آیند. دوری از آفتاب و استفاده از ضد آفتاب ممکن است به شما کمک کند تا در برابراین نوع سرطان پوست از خودتان محافظت کنید.

پزشکان ایران معمولا برای اشاره به این سرطان پوست از عبارت «بی سی سی پوست» استفاده می‌کنند.

کارسینوم سلول‌های پوششی (SCC)

نوع رایجی از سرطان پوست است که در سلول‌های پوششی تشکیل دهنده قسمت درونی و میانی و بیرونی پوست به وجود می‌آید. این سلول‌ها را به علت شکل آن‌ها سنگفرشی (Squamous) می‌نامیم.

سرطان پوست چیست

SCC معمولا تهدیدکننده جان بیمار نیست اما می‌تواند مهاجم و خطرناک باشد. در صورت درمان نشدن کارسینوم سلول پوششی، ممکن است به سایر بخش‌های بدن شما پخش شده و باعث بروز مشکلات جدی می‌شود.

بیشتر کارسینوم سلول‌های سنگفرشی در نتیجه در معرض اشعه فرابنفش (UV) بودن به وجود می‌آید.

پزشکان ایران معمولا برای اشاره به این سرطان پوست از عبارت «اس سی سی پوست» استفاده می‌کنند.

ملانوم (ملانوما)

جدی‌ترین نوع سرطان پوست است که در سلول‌هایی که ملانین تولید می‌کنند(ملانوسیت‌ها)، به وجود می‌آید؛ ملانین، رنگدانه‌ای است که به پوست شما رنگ می‌دهد. ملانوم همچنین ممکن است در چشم‌های شما تشکیل شود و به ندرت درون بدن شما یعنی بینی یا گلویتان تشکیل می‌شود.

ظاهر سرطان پوست از نوع ملانوم، عکس سرطان پوست، ملانوما

علت سرطان پوست از نوع ملانوم به طور دقیق مشخص نیست، اما قرار گرفتن در معرض اشعه بنفش از نور آفتاب یا استفاده از لامپ‌ها و تخت‌های برنزه کننده، خطر ابتلای شما به سرطان پوست را افزایش می‌دهد.

علائم سرطان پوست

علائم سرطان پوست در آقایان و خانم‌ها تفاوت خاصی با یکدیگر ندارد. در ادامه در مورد علائم سه نوع اصلی سرطان پوست توضیح می‌دهیم.

علائم و نشانه های سرطان پوست از نوع ملانوم

ظاهر ملانوم در افراد مختلف، متفاوت است. ملانوم معمولا به شکل یک خال غیرطبیعی در هرجایی از پوست خودش را نشان می‌دهد؛ خال، یک رشد غیرطبیعی غیرسرطانی رایج است که معمولا کوچک و گرد یا بیضی شکل است و معمولا به رنگ قهوه‌ای، برنزی یا صورتی است. ممکن است برآمده یا تخت باشد و بیشتر افراد چند خال دارند. تغییر در رنگ و سایز و شکل خال معمولا اولین علامت سرطان پوست است. این تغییرات ممکن است در خالی که قبلا روی پوستتان بوده یا به شکل یک خال جدید بروز پیدا کند. سایر مشکلات سلامتی نیز می‌تواند شبیه به سرطان پوست از نوع ملانوم به نظر بیایند.

علائم سرطان پوست، نشانه های سرطان پوست

علائم و نشانه های سرطان پوست از نوع ملانوم را معمولا با مخفف ABCDE بیان می‌کنیم:

  • غیرقرینه بودن (A یا Asymmetry)- زمانی که نیمی از خال شکلی شبیه به نیمه دیگر نداشته باشد و خال قرینه نباشد.
  • حاشیه و مرز خال (B یا Border)- حاشیه خال نامنظم و نامساوی باشد. در این حالت، ممکن است حاشیه خال دندانه دار یا مبهم باشد و رنگ خال ممکن است به ناحیه اطراف خال پخش شده باشد.
  • رنگ خال (C یا Color)- زمانی که رنگ قسمت بیرونی و داخلی خال یکسان نباشد و سایه‌های رنگی مختلفی مثل برنزه، قهوه ای و مشکی داشته باشد و گاهی حتی قسمت‌هایی از خال ممکن است آبی، خاکستری، قرمز، صورتی یا سفید باشد.
  • شعاع (D یا Diameter)- اندازه خال بیشتر از ۶ میلی متر باشد. (حدودا اندازه پاک کن سر مداد)
  • تغییر در ویژگی‌های خال (E یا Evolution)- تغییر در رنگ، اندازه، شکل یا جنس خال. ممکن است خال خارش داشته باشد یا حس مورمور شدن و سوزش بگیرد.

علائم و نشانه سرطان پوست، ABCDE

سایر علائم و ویژگی‌های ملانوم عبارتند از موارد زیر:

  • منطقه‌ای که بهبود نیابد
  • خال یا زخمی که چرکی باشد یا خونریزی داشته باشد.
  • قسمتی از پوست با زخم باز (اولسر)

نشانه‌ها و علائم سرطان پوست از نوع BCC

 کارسینوم سلول پایه‌ای (BCC) معمولا روی قسمت‌هایی از بدن که در معرض آفتاب قرار می‎‌گیرند به وجود می‌آید، اما ممکن است گاهی در سایر مکان‌ها هم رخ دهد.

علائم BCC عبارتند از موارد زیر:

  • زخم بازی که یا بهبود نمی‌یابد یا بعد از درمان شدن مجددا ظاهر می‌شود و ممکن است چرکی باشد یا پوسته ریزی داشته باشد.
  • زائده‌ای که ناگهان و بدون دستکاری و تحریک، خونریزی می‌کند.
  • زائده صورتی رنگی با حاشیه‌های برآمده و مرکز فرورفته با رگ‌های خونی غیرمعمولی دارد و شبیه به میله‌های چرخ است.
  • یک برآمدگی کوچک صورتی یا قرمز رنگ که براق، مرواریدی و یا شفاف است و ممکن است نواحی مشکی، آبی و یا قهوه‌ای رنگی داشته باشد.
  • یک زخم برآمده قرمز رنگ که خارش دارد.
  • یک ناحیه تخت و پهن که شبیه به یک زخم رنگ‌پریده و یا بی‌رنگ است.

ظاهر سرطان پوست از نوع بازال، BCC

علائم و نشانه‌های سرطان پوست از نوع SCC

شایع‌ترین علائم و تظاهرات سرطان SCC پوست عبارتند از:

  • یک وصله قرمز و زبر و سخت
  • یک زخم باز با لبه‌های برآمده
  • یک زائده سفت گنبدی شکل
  • زائده‌ای شبیه به زگیل
  • زخمی که درون یک زخم قدیمی به وجود بیاید
  • یک زائده به شکل شاخ
  • زائده‌ای که سفت است و در مدت چند هفته سایزش دو برابر می‌شود
  • زائده‌ای که به سایر بخش‌های بدن پخش می‌شود

این علائم ممکن است در قسمت آلت تناسلی شکل بگیرد و در این صورت اغلب با ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) در ارتباط است.

افرادی که پیوند اعضای توپر داشته اند با احتمال بیشتری ممکن است به سرطان پوست مبتلا بشوند و این اتفاق به دلیل داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی است که این افراد مصرف می‌کنند.

ظاهر سرطان پوست از نوع SCC، عکس سرطان پوست، اسکواموس پوست

عکس انواع سرطان پوست

در بالا عکس تعدادی از موارد سرطان پوست از نوع BCC و SCC و ملانوما را آوردیم. اما باید بدانیم که همه سرطان‌های یک نوع، ظاهر مشابهی ندارند. برای آشنایی بیشتر شما با ظاهر احتمالی و شکل سرطان پوست، نمونه‌های دیگری از این تصاویر را آورده‌ایم.

عکس سرطان پوست از نوع BCC

عکس انواع سرطان پوست، عکس سرطان پوست نوع BCC

عکس و ظاهر سرطان پوست از نوع ملانوم

عکس انواع سرطان پوست، عکس سرطان پوست نوع ملانوم

شکل و تصویر سرطان پوست از نوع SCC

عکس انواع سرطان پوست، عکس سرطان پوست نوع SCC

چه چیزهایی باعث سرطان پوست می‌شود؟

علت سرطان پوست

بیشتر سرطان‌های پوست به علت آسیب رسیدن به پوست به علت قرار گرفتن در معرض آفتاب به وجود می آیند؛ در واقع شایع‌ترین علت سرطان پوست، نور خورشید است. این آسیب ممکن است در نتیجه قرار گرفتن در معرض آفتاب برای مدت طولانی یا در نتیجه داشتن سابقه آفتاب سوختگی باشد.

افرادی که سابقه آفتاب سوختگی در کودکی را دارند نیز با احتمال بیشتری به سرطان پوست از نوع BCC و SCC مبتلا می‌شوند.

عوامل خطر سرطان پوست نوع SCC و BCC

در طی ۳۰ سال اخیر، تعداد زنان و مردان مبتلا به سرطان پوست افزایش پیدا کرده است. احتمال ابتلا به سرطان پوست با افزایش سن بیشتر می‌‌شود، اما در جوانان و نوجوانان (سنین ۱۵ تا ۲۹ سال) هم یافت می‌شود.

در این قسمت، عوامل خطر ساز سرطان پوست را به ترتیب از مهم تا کم اهمیت لیست کرده‌ایم. اما در بیشتر موارد، ممکن نیست که با قاطعیت تمام این عوامل را طبقه بندی کنیم. عوامل خطر ساز سرطان پوست عبارتند از موارد زیر:

  • اشعه UV
  • تعداد زیادی خال
  • داشتن خال‌های غیرمعمول
  • خال های ملانوسیتی مادرزادی
  • سندرم ملانوما متعدد غیرمعمول فامیلی (FAMMM)
  • سایر شرایط ارثی
  • پوست، مو و چشم‌های روشن
  • سابقه شخصی سرطان پوست
  • جهش در ژن CDKN2A
  • سیستم ایمنی ضعیف شده

خورشید، آفتاب، عامل خطر سرطان پوست، علت سرطان پوست، عوامل خطر سرطان پوست

علل احتمالی سرطان ملانوم پوست

در ادامه چند عامل خطر ساز احتمالی برای سرطان پوست از نوع ملانوما را نام می‌بریم، اما هنوز دقیقا مشخص نشده که این عوامل خطرساز قطعا در ایجاد سرطان تاثیر دارند یا خیر. تحقیقات بیشتری برای مشخص کردن نقش این عوامل در ایجاد سرطان لازم است:

  • جهش در ژن گیرنده ملانوکورتین
  • اشعه یونیزان
  • کار کردن با محصولاتی که شامل گروهی از مواد شیمیایی به نام بیفنیل پلی کلورینه (PCBs) می‌شود
  • درمان PUVA
  • قد بلند در افراد بالغ

سابقه خانوادگی در سرطان پوست

ملانوم ممکن است از افراد خانواده به ارث برسد. در واقع حدود ۱۰ درصد بیماران ملانوم، سابقه خانوادگی ابتلا به ملانوم را دارند. اگر یکی یا تعداد بیشتری از اقوام نزدیک فرد- والدین، خواهر، برادر و یا فرزندان او- ملانوم داشته باشند، شما در احتمال بالایی برای ابتلا به این بیماری قرار دارید.

درمان سرطان پوست

تیمی از افراد متخصص با شما ملاقات می‌کنند تا بهترین درمان را برای شما تعیین کنند. به این تیم، یک تیم چند تخصصی (MDT) می‌گوییم.

شما و پزشکتان درباره بهترین درمان برای شما تصمیم می‌گیرید و سپس این درمان را انجام خواهید داد. پزشکان شما می‌توانند درباره مواردی که باید در نظر بگیرید تا درمانتان را انجام دهید، با شما صحبت می‌کنند.

اگر شما فکر می‌کنید که به نظر شخص دیگری نیاز دارید، درباره هرچیزی که متوجهش نمی‌شوید، با متخصص یا پزشک عمومی خود صحبت کنید. اگر شما حس می‌کنید که نیاز به نظرات شخص دیگری هم دارید، از متخصص و پزشک عمومی خود بخواهید شما را به یک متخصص دیگر نیز ارجاع دهد.

بیشتر افراد مبتلا به کارسینوم سلول بازال (BCC) یا کارسینوم سلول سنگفرشی (SCC) با استفاده از این روش‌ها درمان می‌شوند:

جراحی

جراحی رایج‌ترین درمان برای سرطان پوست است. انواع مختلفی از جراحی ممکن است برای درمان سرطان پوست استفاده شود.

جراحی سرطان پوست، درمان کانسر پوست

کرایوتراپی

کرایوتراپی با استفاده از نیتروژن مایع، سلول‌های سرطانی را فریز کرده و نابود می‌کند. راه سریعی برای درمان کراتوزهای اکتینیک و سرطان‌های پوستی کم خطر و کوچک از جمله انواع خاصی از BCC ها است.

 درمان فوتودینامیک (PDT)

درمان فوتودینامیک از منابع نوری در ترکیب با داروهای حساس به نور برای نابود کردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌کند.

  • پماد شیمی درمانی شامل دارویی است که فلوراسیل یا 5FU نام دارد و می‌تواند برای درمان BCCهای سطحی و اولیه استفاده شود.
  • پماد ایمونوتراپی به نام ایمیکویمود (imiquimod) را می‌توان برای درمان BCCهای اولیه و سطحی استفاده شود.

رادیوتراپی

رادیوتراپی را ممکن است به جای جراحی BCC و SCC انجام دهیم. این کار را زمانی انجام می‌دهیم که جراحی امکان پذیر نیست یا زمانی که جراحی ممکن است به بافت‌های اطراف آسیب برساند و ظاهر شما را تغییر دهد. گاهی ممکن است این درمان را بعد از جراحی انجام دهیم تا اگر احتمال وجود سرطان هست، از بین برود.

پرتو درمانی سرطان پوست، درمان کانسر پوست، آیا سرطان پوست باعث مرگ می‌شود

انواع بیوپسی برای تشخیص سرطان پوست

با معاینه پوست بیمار نمی‌توانیم همیشه و قطعی فرق بین سرطان و شرایط غیرسرطانی را تشخیص دهیم. ممکن است پزشک شما پیشنهاد دهد که نمونه‌ای از پوستتان بگیرید (بیوپسی یا نمونه برداری). این کار یک عمل ساده است که شما می‌توانید در یک بخش سرپایی هم انجامش دهید و قطعی‌ترین آزمایش سرطان پوست است.

ابتدا شما بی حسی موضعی دریافت می‌کنید و سپس قسمتی یا همه‌ ناحیه‌ای که تحت تاثیر قرار گرفته خارج می‌شود و به آزمایشگاه فرستاده می‌شود و سپس پزشکی که در آنالیز کردن سلول‌ها متخصص است (پاتولوژیست)، زیر میکروسکوپ به این نمونه نگاه می‌کند.

انواع مختلفی از بیوپسی برای تشخیص سرطان پوست استفاده می‌شوند و اگر بعد از انجام بیوپسی شما نیازمند بخیه زدن بودید، بخیه‌هایتان بعد از چند روز خارج می‌شوند.

انواع بیوپسی برای تشخیص سرطان پوست عبارتند از موارد زیر:

  • بیوپسی برش داخلی یا اینسیژنال (incisional): پزشک با استفاده از چاقوی جراحی یک نمونه کوچک از بخشی از ناحیه غیرطبیعی را برداشت می‌کند.
  • بیوپسی برش بیرونی یا اِکسیژنال (excisional): پزشک کل قسمت غیرطبیعی و یک حاشیه کوچک از بافت سالم اطراف آن را برداشت می‌کند. در این حالت برش از داخل ضایعه عبور نمی‌کند و از بیرون و دور آن انجام می‌شود.
  • بیوپسی پانچ: پزشک از یک وسیله تیز گرد برای برداشتن نمونه ای از پوست بیمار استفاده می‌کند.
  • بیوپسی تراشیدن یا شیو (shave): در این نوع بیوپسی، قسمت رویی ناحیه‌ای از پوست که تحت تاثیر قرار گرفته برداشته می‌شود و زخم حاصله یک دلمه تشکیل می‌دهد و درمان می‌شود و نیازی به بخیه زدن نیست.

تشخیص سرطان پوست، بیوپسی کانسر پوست، نمونه برداری پانچ پوست

پیشگیری از سرطان پوست

اینکه شما استفاده از وسیله‌های مراقبتی در برابر آفتاب را یک عادت روزمره کنید، شانس ابتلای شما به سرطان پوست را کاهش می‌دهد.

بیشتر سرطان‌های پوست در اثر قرار گرفتن در معرض اشعه UV آفتاب به وجود می‌آیند. اشعه UV از خورشید، تخت‌های برنزه کردن و لامپ های خورشیدی منشا می‌گیرند و می‌توانند به پوست شما آسیب برسانند.

محافظت در برابر آفتاب

محافظت از خود در برابر اشعه فرابنفش یا UV در تمام طول سال مهم است و نه تنها در هنگام تابستان. اشعه UV می‌تواند در روزهای ابری یا روزهای خنک هم به پوست شما برسد و از سطوحی مثل آب، سیمان، شن و ماسه و برف بازتاب می‌شود.

کارهای زیر را انجام دهید تا در برابر آفتاب از پوستتان محافظت کنید:

  • در سایه بمانید
  • لباس‌هایی بپوشید که دست‌ و پاهایتان را بپوشاند.
  • کلاهی با لبه‌های بزرگ بپوشید تا روی صورت، سر، گوش‌ها و گردنتان سایه بیاندازد.
  • عینک آفتابی بزنید
  • از یک ضد آفتاب خوب با SPF حداقل ۳۰ یا بیشتر استفاده کنید

سایر نکات مراقب در برابر آفتاب عبارتند از موارد زیر:

  • اجتناب از برنزه کردن در محیط بسته (بسیار مهم!)
  • استفاده از روش‌های برنزه کردن از جمله تخت، لامپ و … برای تیره کردن پوست باعث قرار گرفتن در معرض میزان زیادی اشعه UV می‌شود و طی گذشت زمان، این قرار گرفتن در معرض اشعه به میزان زیاد باعث سرطان پوست، آب مروارید و سرطان‌های چشم می‌شود.

پیشگیری از سرطان پوست، جلوگیری از سرطان پوست

زمانی که اشعه UV به لایه‌های زیرین پوست می‌رسد، باعث تولید ملانین بیشتر در پوست می‌شود و این ملانین به سمت لایه‌های خارجی پوست می‌رود و به شکل رنگ تیره پوست ظاهر می‌شود و هر تغییری در رنگ پوست بعد از قرار گرفتن در معرض اشعه UV، نشان‌دهنده آسیب به پوست است و نه سالم بودن آن!

برنزه کردن در محیط بسته می‌تواند منجر به آسیب‌های جدی بشود و حوادث مربوط به این کار و افرادی که بعد از برنزه کردن دچار سوختگی شده و به اورژانس مراجعه می‌کنند، سالانه حدود ۳۰۰۰ نفر است.

چه موقع باید به پزشک مراجعه کنیم؟

ممکن است از خودتان بپرسید که چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید. جواب کوتاه این سوال این است که زمانی که زخم پوستی یا خال جدیدی روی پوستتان دیدید که با شرایط گفته شده برای سرطان پوست در ابتدایی مطلب همخوانی دارد، باید به پزشک مراجعه کنید. شناخت خال‌های جدید یا زخم‌ها، کلید رسیدن به تشخیص زودرس برای سرطان پوست است.

ملانوم خطرناک‌ترین نوع سرطان پوست است و اگر درمان نشود می‌تواند پخش شده و باعث مرگ بیمار بشود و به همین علت مهم است که ما بدانیم چه زمانی لازم است که به یک پزشک مراجعه کنیم.

مراجعه به پزشک در سرطان پوست، مرحله بندی سرطان پوست

مشاوره و درمان سرطان پوست توسط دکتر فرازمند

شما برای دریافت مشاوره درمان سرطان پوست توسط دکتر فرازمند می‌توانید از لینک قرار داده شده در سایت استفاده کنید. دکتر برنا فرازمند، متخصص رادیوتراپی و انکولوژی، ضمن آشنایی با آخرین و بهترین درمان‌های سرطان در جهان و ایران، با در نظر گرفتن شرایط بیمار، مناسب‌ترین گزینه‌های درمانی را برای وی انتخاب و تجویز می‌کند.

سوالات متداول

آیا سرطان پوست کشنده است؟

سرطان پوست ممکن است باعث مرگ بیمار بشود، مخصوصا سرطان پوست از نوع ملانوم اگر درمان نشود، می‌تواند کشنده باشد. امید به زندگی در افراد مبتلا به سرطان پوست به نوع و مرحله سرطان و اینکه آیا متاستاز داده یا خیر بستگی دارد. درمان زودتر احتمال بهبودی کامل را بیشتر می‌کند.

آیا سرطان پوست خارش دارد؟

معمولا سرطان پوست علائمی از جمله خارش پیدا نمی‌کند، اما زمانی که رشد می‌کند و بزرگ می‌شود ممکن است خارش داشه باشد، خونریزی کند و یا حتی درد داشته باشد.

آیا سرطان پوست واگیر دارد؟

خیر، سرطان پوست قطعا واگیر ندارد. هرچند عفونت‌های ویروسی و باکتریایی خاصی به ۱۵ تا ۲۰ درصد سرطان‌ها در سرتاسر جهان مرتبط هستند، اما خود سرطان امکان انتقال از طریق تماس مستقیم یا از طریق هوا را ندارد.

چه زمانی باید به سرطان پوست مشکوک شد؟

اگر ضایعه، برجستگی یا زخم جدیدی پیدا کرده‌اید که بهبود نمی‌یابد یا ضایعات و خال‌های قبلی تغییر شکل، رنگ و اندازه داده‌اند باید به سرطان پوست مشکوک شوید. لیست کامل علائم سرطان پوست در متن صفحه آمده است.

سرطان پوست در چه سنی شایع است؟

میانگین سن افرادی که با سرطان پوست تشخیص داده می‌شوند، ۶۵ سال است اما ملانوم در افراد جوان‌تر از ۳۰ سال هم نادر نیست. در واقع یکی از شایعترین سرطان‌‌ها در بالغین جوان و بخصوص خانم‌ها، ملانوم است.

 

منابع:

mayoclinic.org

macmillan.org.uk

cdc.gov

cancer.ca

skincancer.org

cancer.org

مطالب مرتبط
نظرات کاربران

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

به بالای صفحه بردن