دکتر برنا فرازمند

سرطان معده

سرطان معده

سرطان معده زمانی شروع می‌شود که سلول‌های معده شروع به رشد غیرعادی و خارج از کنترل می‌کنند. انواع مختلف سلول‌های معده تقریباً در هر قسمت از معده می‌توانند سرطان را ایجاد کنند و سپس به سایر قسمت‌های بدن گسترش یابند. برای آشنایی بیشتر با سرطان معده و چگونگی شروع و گسترش آن، با ما همراه باشید.

جایگاه و ساختار معده

Array

برای درک سرطان معده، دانستن ساختار و عملکرد طبیعی معده ضروری است. تصویر رنگی بالا دستگاه گوارش را که شامل موارد زیر است نشان می‌دهد:

  • مری
  • معده
  • کبد
  • کیسه صفرا
  • طحال
  • پانکراس
  • روده کوچک
  • سکوم
  • آپاندیس
  • کولون صعودی
  • کولون عرضی
  • کولون نزولی
  • کولون سیگموئید
  • رکتوم (راست روده)
  • مقعد

معده یک عضو کیسه مانند در بدن ماست که بخش مهمی از دستگاه گوارش است.

هنگامی‌که یک تکه غذا را در دهان خود می‌گذارید پس از جویدن و بلعیدن، غذا وارد مری می‌شود. مری لوله‌ای است که غذا را از طریق گلو و قفسه سینه به معده می‌رساند. مری در محل اتصال معده به مری (GE) که درست زیر دیافراگم (ورقه نازک ماهیچه تنفسی زیر ریه‌ها) قرار دارد به معده می‌پیوندد.

سپس معده با ترشح شیره معده شروع به هضم غذا می‌کند. غذا و شیره معده مخلوط شده و سپس در قسمت اول روده کوچک که دوازدهه نام دارد تخلیه می‌شود.

برخی از افراد از کلمه “معده” برای اشاره به ناحیه شکم استفاده می‌کنند. به عنوان مثال، برخی از افراد مبتلا به درد در این ناحیه می‌گویند که “معده درد” دارند، درحالی‌که در واقع درد می‌تواند از برخی از اعضای دیگر آن ناحیه باشد. به این دلیل که معده فقط یکی از اندام‌های موجود در شکم است، پزشکان  معمولا این علامت‌ها را “دردهای شکمی” می‌نامند.

سرطان معده با سایر سرطان‌هایی که می‌توانند در شکم ایجاد شوند، مانند سرطان کولون یا رکتوم (روده بزرگ)، کبد، پانکراس یا روده کوچک متفاوت است. سرطان‌های مختلف در شکم می‌توانند علائم و درمان‌های متفاوتی داشته باشند.

بخش‌های مختلف معده

Array

معده ۵ قسمت دارد. ۳ قسمت اول، بخش ابتدایی معده یا معده پروگزیمال را تشکیل می‌دهند:

  1. دهانه‌ی معده (کاردیا): قسمت اول که نزدیک‌ترین قسمت به مری است
  2. طاق معده (فوندوس): قسمت فوقانی معده است که در کنار دهانه‌ی معده قرار گرفته است.
  3. بدنه یا تنه (جسم): قسمت اصلی معده، بین قسمت‌های فوقانی و تحتانی

برخی از سلول‌های این قسمت‌های معده اسید و پپسین (آنزیم گوارشی) تولید می‌کنند که با هم ترکیب می‌شوند و شیره معده را می‌سازند که به هضم غذا کمک می‌کند. آن‌ها همچنین پروتئینی به نام فاکتور ذاتی می‌سازند که بدن برای جذب ویتامین B۱۲ به آن نیاز دارد.

۲ قسمت پایینی، بخش انتهایی معده یا معده دیستال را تشکیل می‌دهند:

  1. آنتروم: قسمت پایینی (نزدیک روده کوچک)، بخش انتهایی و قیفی شکل معده است و جایی است که غذا با شیره معده مخلوط می‌شود
  2. پیلور: آخرین قسمت معده که به عنوان دریچه‌ای برای کنترل تخلیه محتویات معده به روده کوچک عمل می‌کند.

سایر اندام‌های نزدیک معده شامل روده کوچک، کولون، کبد، طحال و لوزالمعده است.

دیواره معده دارای ۵ لایه است:

  • داخلی‌ترین لایه مخاط است. در اینجا اسید معده و آنزیم‌های گوارشی ساخته می‌شود. اکثر سرطان‌های معده از داخلی‌ترین لایه یعنی مخاط شروع می‌شوند.
  • بعد یک لایه پشتیبان به نام زیر مخاط است.
  • خارج از این محل، یک لایه ضخیم از ماهیچه است که به حرکت و مخلوط کردن محتویات معده کمک می‌کند.
  • ۲ لایه بیرونی، زیر سروز و بیرونی‌ترین لایه یعنی سروز، معده را می‌پوشانند.

لایه‌ها در تعیین مرحله (وسعت) سرطان مهم هستند که می‌تواند به پزشک برای انتخاب گزینه‌های درمانی و پیش‌آگهی (طول عمر) برای بیماران کمک کند. همان‌طور که سرطان از مخاط به لایه‌های عمیق‌تر رشد می‌کند، مرحله پیشرفته‌تر می‌شود و ممکن است نیاز به درمان گسترده‌تر باشد.

ایجاد سرطان معده

سرطان معده در طی سالیان متمادی به کندی ایجاد می‌شود. قبل از ایجاد یک سرطان واقعی، تغییرات پیش سرطانی معمولا در پوشش داخلی (مخاط) معده اتفاق می‌افتد. این تغییرات اولیه به‌ندرت باعث ایجاد علائم می‌شوند، بنابراین اغلب شناسایی نمی‌شوند. معمولا خود سرطان معده در مراحل اولیه نیز بی علامت یا کم علامت است.

سرطان‌هایی که در بخش‌های مختلف معده شروع می‌شوند می‌توانند علائم مختلفی ایجاد کنند و معمولاً نتایج متفاوتی دارند. محل سرطان نیز می‌تواند گزینه‌های درمانی را تحت تأثیر قرار دهد. به عنوان مثال، سرطان‌هایی که از محل اتصال GE شروع می‌شوند، معمولاً مانند سرطان‌های مری مرحله‌بندی و درمان می‌شوند.

انواع سرطان معده

سرطان معده انواع مختلفی دارد که آن ها را توضیح داده ایم:

آدنوکارسینوم

بیشتر سرطان‌های معده (حدود ۹۰ تا ۹۵ درصد)  از نوع آدنوکارسینوم هستند. این سرطان‌ها از سلول‌های غده‌ای در داخلی‌ترین پوشش معده (مخاط) ایجاد می‌شوند.

۲‌ نوع اصلی آدنوکارسینوم معده وجود دارد:

  1. نوع روده‌ای که در آن بیشتر احتمال دارد که سلول‌های سرطانی تغییرات ژنی خاصی داشته باشند
  2. نوع منتشر که تمایل به رشد سریع‌تر دارد. نسبت به نوع روده‌ای کمتر شایع است و درمان آن سخت‌تر است.

انواع دیگر سرطان که می‌تواند از معده شروع شود شامل موارد زیر است:

  • تومورهای استرومایی دستگاه گوارش (GIST)

این تومورهای نوعی سرطان هستند که به صورت معمول در دستگاه گوارش مشاهده شده‌اند. تومورهای استرومایی دستگاه گوارش می‌توانند در هر نقطه در طول دستگاه گوارش ایجاد شوند اما بیشتر در دیواره معده یافت می‌شوند.

  • تومورهای نورواندوکرین (ازجمله کارسینوئیدها)

تومورهای عصبی غدد درون‌ریز (NETs) در سلول‌های معده (سایر قسمت‌های دستگاه گوارش) شروع می‌شوند که در برخی جهات مانند سلول‌های عصبی و در برخی دیگر مانند سلول‌های هورمون ساز (غدد درون‌ریز) عمل می‌کنند. بیشتر NET ها به کندی رشد می‌کنند و به اندام‌های دیگر سرایت نمی‌کنند، اما برخی از آن‌ها می‌توانند به سرعت رشد کرده و گسترش پیدا کنند.

لنفوم‌ها

این سرطان‌ها در سلول‌های سیستم ایمنی به نام لنفوسیت‌ها شروع می‌شوند. لنفوم‌ها معمولاً در قسمت‌های دیگر بدن شروع می‌شوند، اما برخی از آن‌ها می‌توانند از دیواره معده شروع شوند. درمان و چشم‌انداز این سرطان‌ها به نوع لنفوم و عوامل دیگر بستگی دارد.

سایر سرطان‌های معده

انواع دیگر سرطان مانند کارسینوم سلول سنگفرشی، کارسینوم سلول کوچک و لیومیوسارکوم نیز می‌توانند از معده شروع شوند، اما این سرطان‌ها بسیار نادر هستند.

پیشگیری از سرطان معده

Array

  • مهم ترین راه های پیشگیری از سرطان معده درمان عفونت معده است. اگر زخم ناشی از عفونت هلیکوباکتر پیلوری دارید، آن را درمان کنید. آنتی‌بیوتیک‌ها می‌توانند باکتری‌ها را از بین ببرند بنابراین از خوردن زیاد و بدون تجویز آنتی‌بیوتیک‌ها خودداری کنید.
  • غذای سالم بخورید. هر روز میوه و سبزی‌های تازه بیشتری به بشقاب غذای خود اضافه کنید. آن‌ها سرشار از فیبر و برخی ویتامین‌ها هستند که می‌توانند خطر ابتلا به سرطان را کاهش دهند. از غذاهای بسیار شور، ترشی، پخته شده یا دودی مانند هات‌داگ، گوشت‌های فرآوری شده و پنیرهای دودی خودداری کنید.
  • وزن خود را در محدوده‌ی سالم نگه دارید. اضافه‌وزن یا چاقی نیز می‌تواند خطر ابتلا به سرطان معده را افزایش دهد.
  • سیگار نکشید. در صورت استفاده از تنباکو، خطر ابتلا به سرطان معده شما دو برابر می‌شود.

علائم سرطان معده

کانسر معده در مراحل اولیه معمولا بدون علامت است و بیشتر در مراحل پیشرفته‌تر علامت‌دار می‌شود. اولین علائم سرطان معده می‌تواند شامل احساس درد و ناراحتی سر دل، احساس سیری زودرس، کاهش اشتها و دشواری در بلع باشد.

بیشتر بخوانید: نشانه‌ها و علائم سرطان معده

غربالگری و تشخیص سرطان معده

غربالگری سرطان معده در بعضی کشورهای دنیا، مخصوصا ژاپن، که شیوع سرطان معده در آن‌ها بالاست انجام می‌شود. غربالگری به معنای بررسی و انجام اقدامات تشخیصی پیش از بروز علائم است. اما در ایران و بیشتر کشورهای دنیا، برنامه غربالگری روتینی برای سرطان معده وجود ندارد. البته با توجه به اینکه بروز سرطان معده در ایران بیشتر از کشورهای غربی است، شاید در نظر گرفتن غربالگری سرطان معده برای بعضی افراد به صلاح باشد.

برای تشخیص سرطان معده پزشکان از آزمایش‌های مخصوصی استفاده می‌شود که بنا به میزان شیوع سرطان معده در هر کشور و منطقه‌ای، این اقدامات با دستورالعمل‌های متفاوتی انجام می‌شود.

برای اینکه بفهمید سرطان معده دارید یا خیر، پزشک شما با یک معاینه فیزیکی کار خود را شروع می‌کند. وی همچنین در مورد سابقه پزشکی شما می‌پرسد تا ببیند آیا شما عوامل خطر سرطان معده را دارید یا خیر. همچنین از سابقه‌ی ژنتیکی شما و سرطان‌های احتمالی در خانواده‌تان سؤال‌هایی می‌پرسد. سپس، ممکن است پزشک برای بررسی بیشتر آزمایش‌هایی را انجام دهد. از جمله این آزمایش‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • آزمایش خون برای بررسی علائم سرطان در بدن شما
  • آندوسکوپی فوقانی: پزشک یک لوله نازک و قابل‌انعطاف با یک دوربین کوچک را از دهان شما وارد گلو می‌کند تا به اندام‌های داخلی شکم شما نگاه کند و بتواند عمیق‌تر وضعیت درونی شما را بررسی کند.
  • شما مایعی به نام باریم را می‌بلعید. این مایع وارد معده شما می‌شود و معده شما را پر می‌کند و باعث می‌شود که در اشعه ایکس واضح‌تر نشان داده شود.
  • سی تی اسکن: این یک اشعه ایکس قدرتمند است که تصاویر دقیقی از داخل بدن شما می‌سازد.
  • بیوپسی: پزشک شما یک تکه کوچک از بافت معده شما را می‌گیرد تا در زیر میکروسکوپ برای یافتن علائم سلول‌های سرطانی بررسی شود. پزشک ممکن است در طول آندوسکوپی این تکه‌ی کوچک از بافت معده شما را برای بررسی بیشتر بردارد.

مرحله بندی سرطان معده

پزشکان معمولاً هنگام تعیین بهترین گزینه‌های درمانی، سرطان معده را به گروه‌های مختلفی طبقه بندی می‌کنند. یکی از انواع طبقه‌بندی‌ها بر اساس گسترش تومور است.

بخوانید: مرحله بندی سرطان معده

سرطان‌های معده بسیار زودرس و اولیه

 این سرطان‌های معده عمیقاً در دیواره معده رشد نکرده و به خارج از معده گسترش نیافته‌اند. این سرطان‌ها در مراحل ابتدایی قرارگرفته‌اند.

سرطان‌ معده بالقوه قابل جراحی

این سرطان‌ها عمیق‌تر در دیواره معده رشد کرده‌اند و ممکن است به نواحی مجاور یا غدد لنفاوی هم گسترش یافته باشند ؛ در این مرحله معمولا سرطان به نقاط دورتر بدن گسترش نیافته است بنابراین جراحی همچنان گزینه‌ای برای حذف کامل آن‌ها است.

سرطان معده‌ی‌ منطقه‌ای غیرقابل جراحی

 این سرطان‌ها نیز عمیق‌تر در دیواره معده رشد کرده‌اند و ممکن است به نواحی مجاور یا غدد لنفاوی هم گسترش پیدا کرده باشند. در این مرحله معمولاً سرطان به دلایل مختلف قابل جراحی نیست. به عنوان مثال: سرطان ممکن است خیلی نزدیک به نواحی حیاتی باشد، یا ممکن است فرد برای انجام یک جراحی بزرگ به اندازه کافی سالم نباشد.

سرطان‌های متاستاتیک

در این مرحله بندی از سرطان معده، این سرطان‌ به نقاط دوردست بدن سرایت کرده‌اند.

Array

درمان سرطان معده

درمان سرطان معده تا حد زیادی به این بستگی دارد که سرطان در چه مرحله‌ای قرار دارد و تا چه حد گسترش یافته است؛ اما عوامل دیگری مانند سن و سلامت کلی نیز می‌توانند مهم باشند.

به طور خلاصه درمان سرطان معده به این صورت است:

  • مراحل بسیار ابتدایی: می‌توان درمان آندوسکوپیک یا جراحی به تنهایی را در نظر گرفت.
  • مرحله متوسط قابل جراحی: در این موارد می‌توان قبل و بعد از جراحی شیمی‌درمانی تجویز کرد. همچنین می‌توان انجام رادیوتراپی را نیز قبل یا بعد جراحی، مخصوصا در تومورهای بخش ابتدایی معده، در نظر گرفت.
  • مرحله متوسط غیر قابل جراحی: در این حالت سعی می‌شود با پرتودرمانی و شیمی درمانی تومور قابل جراحی شود. در صورت موفقیت، سپس بیمار تحت جراحی قرار می‌گیرد.
  • مرحله پیشرفته (متاستاتیک): در این شرایط، درمان تسکینی داده می‌شود.

بیشتر بخوانید: جراحی سرطان معده؛ پرتو درمانی سرطان معده؛ شیمی درمانی سرطان معده؛ تارگت تراپی سرطان معده؛ ایمونوتراپی سرطان معده

طول عمر افراد مبتلا به سرطان معده

به طور کلی طول عمر افراد مبتلا به سرطان معده به زمان تشخیص بیماری و در واقع مرحله‌ی بیماری بستگی دارد. این بدان معناست که میزان گسترش بیماری با طول عمر فرد رابطه‌ی مستقیم دارد.

نوع سرطان و درجه سلول های سرطانی نیز می تواند بر بقای بیمار تأثیر بگذارد. درجه‌ی سرطان معده به این معنی است که سلول ها در زیر میکروسکوپ چقدر غیر طبیعی به نظر می رسند.

سلامت عمومی و تناسب اندام  فرد نیز بر بقا تأثیر می گذارد، هر چه بیمار تناسب اندام بهتری داشته باشد، بهتر می تواند با سرطان و درمان خود کنار بیاید.

نتیجه گیری: سرطان معده چیست

در این مقاله سعی کردیم به توضیحات مناسب و کاملی در خصوص سرطان معده بپردازیم؛ به طوری که شما را با بخش ها مختلف و ساختاربندی معده آشنا کنیم و همچنین انواع سرطان معده، تشخیص و مرحله بندی و درمان آن‌ها را ذکر کردیم. در صورتی که به این سرطان دچار هستید می توانید برای مشاوره سرطان معده با شماره 02433044101 (دکتر برنا فرازمند) تماس بگیرید.

سوالات متداول

سرطان معده چیست؟

سرطان معده زمانی شروع می‌شود که سلول‌های معده شروع به رشد غیرعادی و خارج از کنترل می‌کنند.

برای مشاوره سرطان معده چکار کنیم؟

برای مشاوره سرطان معده با شماره 02433044101 (دکتر برنا فرازمند) تماس بگیرید.

مطالب مرتبط
شیمی درمانی سرطان معده

شیمی درمانی سرطان معده

شیمی درمانی به معنای استفاده از داروهای سلول‌کش (سیتوتوکسیک) برای از بین بردن سلول‌های سرطانی است. شیمی درمانی سرطان معده نقش پررنگی در بیشتر مراحل

ادامه مطلب »
نظرات کاربران

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

به بالای صفحه بردن