دکتر برنا فرازمند

غربالگری سرطان روده بزرگ

کولونوسکوپی- غربالگری سرطان روده بزرگ- تشخیص سرطان روده بزرگ

غربالگری برای تشخیص سرطان قبل از بروز علائم استفاده می­‌شود. دانشمندان آزمایش‌­هایی را توسعه داده‌اند که  می‌­توانند فرد را قبل از بروز علائم و نشانه­‌ها، برای انواع خاصی از سرطان­‌ها غربال کنند. اهداف کلی غربالگری سرطان عبارتند از:

  • کم کردن یا به صفر رساندن تعداد افرادی که به دلیل بیماری سرطان می‌­میرند.
  • کاهش تعداد مبتلایان به این بیماری.

درباره غربالگری سرطان روده بزرگ

با غربالگری منظم، اغلب می‌­توان پولیپ­‌ها را قبل از سرطانی شدن پیدا کرد و از ­­سرطان روده بزرگ پیشگیری کرد. با توجه به سن و سابقه خانوادگی این بیماری­، در مورد زمان غربالگری با پزشک خود مشورت کنید. افرادی که احتمال ابتلای آن­ها متوسط است، باید غربالگری را از ۴۵ سالگی شروع کنند. همچنین­، افراد سیاه پوست باید از ۴۵ سالگی غربالگری را شروع کنند­، زیرا در سنین پایین‌­تر مبتلا می­‌شوند.

سرطان روده بزرگ معمولا تا زمانی که بیماری پیشرفت نکند­، علائمی ایجاد نمی­‌کند­. بنابراین با پزشک خود در مورد مزایا و معایب هر آزمایش غربالگری صحبت کنید. در صورت داشتن هر یک از عوامل خطر سرطان روده بزرگ یا شرایط زیر، باید غربالگری زودتر شروع شود:

  • سابقه شخصی ابتلا به سرطان روده بزرگ یا پولیپ آدنوماتوز
  • سابقه خانوادگی قوی ابتلا به سرطان روده بزرگ یا پولیپ. مانند: سرطان یا پولیپ در یکی از بستگان درجه یکِ زیر ۶۰ سال یا دو نفر از بستگان درجه یک در هر سنی. بستگان درجه یک شامل پدر و مادر­، خواهر، برادر یا فرزندان است.
  • سابقه شخصی ابتلا به بیماری التهاب روده (IBD)
  • سابقه خانوادگی ابتلا به هر نوع سندرم ارثی سرطان روده بزرگ­، مانند FAP، سندرم لینچ، یا سندرم­های دیگر

انواع روشهای غربالگری سرطان روده

آزمایش‌هایی که برای غربالگری سرطان روده بزرگ استفاده می­‌شود در ادامه توضیح داده شده است.

کولونوسکوپی

کولونوسکوپی به پزشک اجازه می‌­دهد تا شکل ظاهریِ سطح داخل راست روده و کولون را مشاهده کند. بیمار قبل از انجام این کار، آرام‌بخش دریافت می‌کند. کولونوسکوپ، یک لوله انعطاف‌­پذیر و چراغ­دار است. کولونوسکوپ برای پیدا کردن پولیپ یا سرطان، از طریق مقعد وارد راست روده و تمام روده بزرگ می­‌شود. در طی این فرآیند­، پزشک می‌تواند پولیپ‌­ها یا سایر بافت­‌ها را برای بررسی خارج کند. حذف پولیپ می­‌تواند از ابتلا به سرطان روده بزرگ نیز جلوگیری کند.

درباره کولونوسکوپی بیشتر بدانید.

CT کولونوگرافی

­­CT کولونوگرافی که گاهی کولونوسکوپی مجازی نیز نامیده می­‌شود، یک روش غربالگری است که در برخی مراکز تحقیقاتی بر روی آن مطالعه می­‌شود. همچنین برای ارائه بهترین نتیجه، نیاز به تفسیر توسط یک رادیولوژیست ماهر دارد. رادیولوژیست، پزشکی است که در تهیه و تفسیر نتایج تصویربرداری­‌های پزشکی تخصص دارد. با این حال­، CT­ کولونوگرافی ممکن است یک گزینه برای افرادی باشد که نمی­‌توانند کولونوسکوپی استاندارد انجام دهند. مثلا:

    • افرادی که بیهوشی­ برای آن­ها خطرناک است، یا
    • افرادی که در روده بزرگ انسداد دارند و این انسداد از بررسی کامل جلوگیری می­‌کند­.

سیگموئیدوسکوپی

در سیگموئیدوسکوپی از یک لوله‌­ی نازک و انعطاف­‌پذیر و چراغ­­دار استفاده می­‌شود، و این لوله از طریق مقعد وارد راست روده و خم روده (سیگموئید) می‌شود تا پولیپ­، سرطان و سایر ناهنجاری­ها را بررسی کند. پزشک در طی این روش­، می‌­تواند پولیپ‌­ها یا سایر بافت­ها را برای بررسی­‌های بعدی خارج کند. اما نمی­‌تواند قسمت بالاتر روده مانند کولون صعودی و کولون عرضی را بررسی کند. این روش غربالگری، امکان برداشتن پولیپ‌­ها را نیز فراهم می­‌کند که این مسئله می­‌تواند از سرطان روده بزرگ جلوگیری کند­. اما اگر در این روش پولیپ یا سرطان پیدا شد­، انجام کولونوسکوپی نیز برای مشاهده کل روده بزرگ توصیه می‌­شود.

درباره سیگموئیدوسکوپی بیشتر بدانید.

آزمایش خون مخفی در مدفوع (FOBT) و آزمایش ایمونوشیمی مدفوع (FIT)­­

آزمایش خون مخفی در مدفوع یک آزمایش غربالگری برای یافتن خون در مدفوع است. خون مخفی در مدفوع می­‌تواند نشانه پولیپ یا سرطان باشد. نتیجه­‌ی مثبت آزمایش­، به این معنی است که خون در مدفوع یافت شده است. این مسئله می‌­تواند دلیلی غیر از پولیپ یا سرطان روده بزرگ داشته باشد، مثلا:

    • از جمله خونریزی در معده یا دستگاه گوارش فوقانی،
    • خوردن گوشتی که خوب پخته نشده یا غذاهای دیگر.

دو نوع آزمایش مدفوع وجود دارد: گایاک (FOBT) و ایمونوشیمی (FIT)­. پولیپ‌­ها و سرطان­‌ها به طور مداوم خونریزی نمی­‌کنند­. بنابراین FOBT باید روی چندین نمونه مدفوع انجام شده و هر سال تکرار شود. اما این روش نیز تاثیر نسبتا کمی در کاهش مرگ و میر ناشی از سرطان روده بزرگ دارد­، به طوری که در صورت انجام سالیانه­‌ی آن حدود ۳۰% و در صورت انجام یک سال در میان حدود ۱۸% مرگ و میر کاهش می‌­یابد.

درباره آزمایش خون مخفی در مدفوع بیشتر بدانید.

تنقیه باریم با کنتراست دو برابر (DCBE

برای بیمارانی که نمی‌­توانند کولونوسکوپی انجام دهند­، یک تنقیه (اِنِما) حاوی باریم وارد روده می‌­شود و سپس تصاویری با اشعه ایکس گرفته می­‌شود. باریم ماده حاجبی است که به نمایشِ با کیفیت‌­تر تصاویر روده بزرگ و راست روده کمک می­‌کند. به طور کلی­، بیشتر پزشکان روش­های غربالگری دیگر را توصیه می­‌کنند­، زیرا انما باریوم نسبت به کولونوسکوپی، سیگموئیدوسکوپی یا CT­-کولونوگرافی، دقت تشخیصی کمتری دارد.

درباره باریم انما بیشتر بخوانید.

آزمایشات DNA مدفوع

این آزمایش، DNA موجود در نمونه مدفوع فرد را برای یافتن سرطان، تجزیه و تحلیل می­‌کند. همچنین از تغییراتی که در DNA پولیپ­‌ها و سرطان‌­ها اتفاق می‌­افتد، استفاده می­‌کند تا بفهمد که آیا باید کولونوسکوپی انجام شود یا خیر.

Array

توصیه‌­های غربالگری سرطان روده بزرگ

سازمان­‌های مختلف، دستورالعمل­های مختلفی را برای غربالگری سرطان روده بزرگ ارائه داده‌­اند. دو مجموعه از این دستورالعمل‌­ها در زیر توضیح داده شده است. با پزشک خود در مورد بهترین آزمایش­(ها) و فاصله زمانی بین این آزمایش­‌ها، متناسب با سوابق خود و میزان احتمال ابتلا به سرطان روده بزرگ صحبت کنید.

توصیه ASCO

انجمن انکولوژی بالینی آمریکا (ASCO) دستورالعمل­هایی درباره‌­­ی غربالگری سرطان روده بزرگ، برای پیشگیری از سرطان در افراد با احتمال ابتلای متوسط،​​ تدوین کرده است. از ۴۵ سالگی­، مردان و زنانی که احتمال متوسطی برای ابتلا به سرطان روده بزرگ دارند­، باید یکی از آزمایش­‌های تعیین شده را انجام دهند. افرادی که احتمال ابتلای آن­ها به سرطان متوسط ​​است، سابقه خانوادگی بیماری­، سندرم­های ارثی مانند سندرم لینچ یا بیماری التهابی روده ندارند و در گذشته به سرطان روده بزرگ مبتلا نشده‌­اند.

آزمایش­های زیر هم پولیپ و هم سرطان را تشخیص می­‌دهند:

  • سیگموئیدوسکوپی انعطاف­‌پذیر، هر ۵ یا ۱۰ سال با انجام سالانه FIT یا FOBT
  • کولونوسکوپی­، هر ۱۰ سال
  • DCBE ، هر ۵ سال
  • CT کولونوگرافی، با فواصل زمانی که پزشک توصیه کند.

این آزمایش‌­ها در درجه اول سرطان را تشخیص می­‌دهند:

  • آزمایش خون مخفی در مدفوع به روش گایاک (Guaiac-based FOBT)، هر سال
  • FIT ، هر سال
  • آزمایش DNA مدفوع، هر چند باری که پزشک توصیه کند.

توصیه USPSTF

کارگروه خدمات پیشگیرانه در ایالات متحده (USPSTF) برای غربالگری سرطان روده بزرگ هیچ آزمایش خاصی را توصیه نمی­‌کند. تنها توصیه‌­ی USPSTF این است که، افراد بین ۴۵ تا ۷۵ سال به طور منظم غربالگری شوند.

طبق­ نظر USPSTF، بزرگسالان بین ۷۶ تا ۸۵ سال باید با پزشک خود صحبت کنند تا مشخص شود که آیا غربالگری برای آنها مناسب است یا خیر. با این حال، افرادی که سابقه پولیپ یا سرطان روده بزرگ دارند­، بیشتر در معرض ابتلا به بیماری هستند و ممکن است برای آن­ها غربالگری در سنین بالاتر نیز توصیه شود.

سایر نکات

ممکن است دسترسی به برخی از خدمات غربالگری در روستاها و سایر مناطق محروم، سخت باشد. با تیم درمانی درباره­‌ی گزینه­‌های قابل دسترس خود صحبت کنید.

به این نکته توجه کنید که هر آزمایش و غربالگری که نشان دهنده‌­ی وجود ناهنجاری باشد، باید با کولونوسکوپی نیز بررسی و تایید شود.

 

بخش بعدی علائم و نشانه‌­های سرطان روده است­. این بخش توضیح می­‌دهد که بدن چه تغییرات می­‌کند یا سرطان روده بزرگ چه مشکلات پزشکی را می­‌تواند ایجاد کند.

مطالب مرتبط
نظرات کاربران

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

به بالای صفحه بردن